Trào ngược dạ dày: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Trào ngược dạ dày là tình trạng ngày càng phổ biến, gây ra nhiều khó chịu như ợ nóng, ợ chua, đau rát vùng ngực và ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt hằng ngày. Bệnh có thể xuất phát từ thói quen ăn uống, căng thẳng kéo dài hoặc rối loạn chức năng tiêu hóa. Nhận biết sớm nguyên nhân, dấu hiệu và có hướng điều trị phù hợp sẽ giúp kiểm soát tốt tình trạng này và hạn chế tái phát.

Trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD – Gastroesophageal Reflux Disease) là tình trạng dịch trong dạ dày – chủ yếu là axit, đôi khi kèm theo thức ăn chưa tiêu và dịch mật – bị đẩy ngược lên thực quản, là ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Hiện tượng này có thể xảy ra thoáng qua khi ăn quá no, nằm ngay sau khi ăn, căng thẳng kéo dài hoặc sử dụng rượu bia, thuốc lá. Tuy nhiên, khi tình trạng trào ngược lặp lại thường xuyên, lượng axit tiếp xúc liên tục sẽ gây kích ứng và tổn thương niêm mạc thực quản.

Khi đó, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như ợ hơi, ợ chua, nóng rát vùng ngực, buồn nôn hoặc cảm giác khó chịu sau ăn. Trong một số trường hợp, dịch trào ngược có thể lan lên vùng họng và thanh quản, gây đau rát cổ họng, khàn tiếng, ho kéo dài hoặc cảm giác vướng ở cổ. Nếu không được kiểm soát sớm, trào ngược dạ dày không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn có thể dẫn đến các vấn đề tiêu hóa và hô hấp kéo dài.

Nguyên nhân gây nên trào ngược dạ dày

Bình thường, cơ thể có một “van đóng mở” nằm giữa thực quản và dạ dày, gọi là cơ thắt thực quản dưới, kết hợp với cơ hoành để giữ thức ăn và dịch vị không bị trào ngược lên trên. Khi hoạt động ổn định, hệ thống này giúp giữ axit ở lại trong dạ dày, chỉ mở ra khi nuốt thức ăn.

Tuy nhiên, trào ngược dạ dày xảy ra khi cơ thắt này hoạt động kém hiệu quả. Cụ thể, cơ có thể bị giảm trương lực (đóng không kín) hoặc giãn ra không đúng lúc và lặp lại nhiều lần, kể cả khi không nuốt. Những đợt giãn bất thường này thường xuất hiện khi dạ dày bị căng (ăn quá no) hoặc do kích thích từ vùng họng, khiến axit dễ dàng trào ngược lên thực quản.

Một số yếu tố làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới hoặc làm tăng nguy cơ trào ngược bao gồm:

• Thừa cân, béo phì: Làm tăng áp lực ổ bụng, đẩy dịch dạ dày trào ngược lên trên.
• Mang thai: Sự thay đổi nội tiết và áp lực từ tử cung cũng ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thắt.
• Hút thuốc: Làm giảm trương lực cơ thắt và tăng tiết axit dạ dày.
• Sử dụng một số loại thuốc: Như thuốc an thần, thuốc giãn cơ, thuốc điều trị tim mạch (chẹn kênh canxi), thuốc hen suyễn, thuốc chống viêm giảm đau (NSAID), hoặc thuốc chống trầm cảm… có thể làm cơ thắt giãn rahoặc kích thích dạ dày.
• Những thói quen ăn uống không hợp lý như ăn sát giờ ngủ, dùng nhiều đồ chiên xào nhiều dầu mỡ và uống nhiều cà phê, trà, rượu bia có thể làm tăng tiết axit, chậm tiêu và khiến cơ thắt thực quản hoạt động kém, từ đó dễ gây trào ngược dạ dày.
• Thoát vị khe hoành: Khi một phần dạ dày bị đẩy lên trên cơ hoành, làm mất sự hỗ trợ tự nhiên của cơ hoành đối với cơ thắt, từ đó tăng nguy cơ trào ngược.

Dấu hệu nhận biết trào ngược dạ dày

Việc nhận biết trào ngược dạ dày thực quản đôi khi không dễ, vì các biểu hiện có thể giống với nhiều vấn đề tiêu hóa hoặc hô hấp khác. Tuy nhiên, nếu cơ thể thường xuyên xuất hiện những dấu hiệu dưới đây, bạn nên lưu ý vì đó có thể là cảnh báo của tình trạng trào ngược.

Triệu chứng khi trào ngược xảy ra về đêm:

– Ho kéo dài, dễ tái phát

– Khàn tiếng, viêm họng hoặc viêm thanh quản

– Làm nặng thêm tình trạng hen suyễn (nếu có)

– Giấc ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc

Lưu ý quan trọng: Nếu bạn bị đau ngực kèm theo các dấu hiệu như đau lan ra vai, cánh tay, hàm, khó thở hoặc chóng mặt, cần đi khám ngay. Đây không chỉ là biểu hiện của trào ngược mà còn có thể liên quan đến các vấn đề tim mạch nghiêm trọng.

Biến chứng bệnh trào ngược dạ dày – thực quản

Khi tình trạng trào ngược kéo dài và không được điều trị đúng cách, axit dạ dày có thể gây tổn thương nhiều cơ quan và dẫn đến các biến chứng sau:

Điều trị bệnh trào ngược dạ dày

Điều trị trào ngược dạ dày không chỉ đơn thuần là giảm triệu chứng trước mắt, mà cần kết hợp nhiều yếu tố để kiểm soát từ nguyên nhân và hạn chế tái phát lâu dài.

Phương pháp điều trị trào ngược dạ dày – thực quản

Tùy vào mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ lựa chọn hướng điều trị phù hợp nhằm kiểm soát triệu chứng và hạn chế tái phát:

Điều trị bằng thuốc: Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm thuốc trung hòa axit, thuốc giảm tiết axit (chẹn H2, ức chế bơm proton – PPI) hoặc một số thuốc hỗ trợ giảm trào ngược như Baclofen. Việc dùng thuốc cần có chỉ định cụ thể từ bác sĩ, tránh tự ý sử dụng hoặc thay đổi liều.
Điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống: Hạn chế thực phẩm dễ gây kích thích như đồ cay nóng, dầu mỡ, cà phê, rượu bia; không ăn quá no hoặc ăn sát giờ ngủ; duy trì cân nặng hợp lý; giữ tinh thần ổn định; khi ngủ có thể kê cao đầu để giảm tình trạng trào ngược.
Can thiệp ngoại khoa: Được cân nhắc khi điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả hoặc đã xuất hiện biến chứng. Một số phương pháp phổ biến như phẫu thuật tạo van chống trào ngược (Nissen), đặt vòng Linx hoặc các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn khác.

Phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày tái phát

Để hạn chế tình trạng trào ngược quay trở lại, người bệnh cần duy trì lối sống khoa học và điều chỉnh thói quen hằng ngày:

1️⃣ Ăn uống hợp lý, tốt cho hệ tiêu hóa

Nên hạn chế các thực phẩm dễ kích thích dạ dày như đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, socola, cà phê, rượu bia hoặc bạc hà. Thay vào đó, ưu tiên các món dễ tiêu như ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, sữa chua, thịt nạc và cá chế biến thanh đạm. Ngoài ra, nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày và tránh nằm ngay sau khi ăn để giảm áp lực lên dạ dày.

2️⃣ Duy trì cân nặng và kiểm soát căng thẳng

Thừa cân làm tăng áp lực ổ bụng, dễ gây trào ngược. Bên cạnh đó, stress kéo dài cũng ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa. Vì vậy, cần giữ cân nặng ổn định và chủ động giảm căng thẳng bằng cách vận động nhẹ nhàng, nghỉ ngơi hợp lý hoặc tham gia các hoạt động thư giãn.

3️⃣ Xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học

Ngủ đủ giấc (khoảng 7–8 tiếng mỗi ngày) giúp cơ thể phục hồi và ổn định chức năng tiêu hóa. Khi ngủ, có thể kê cao phần đầu giường hoặc nằm nghiêng bên trái để hạn chế trào ngược. Đồng thời, duy trì thói quen tập luyện thể dục như đi bộ, đạp xe, yoga… cũng góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ tái phát.

Trào ngược dạ dày là tình trạng có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Việc kết hợp giữa điều chỉnh lối sống và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp cải thiện triệu chứng và hạn chế tái phát về lâu dài.

Tại Mộc Tâm Y, người bệnh được thăm khám kỹ lưỡng, đánh giá toàn diện thể trạng để xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa. Phương pháp điều trị kết hợp giữa y học cổ truyền như châm cứu, bấm huyệt cùng bài thuốc thảo dược giúp hỗ trợ điều hòa chức năng tiêu hóa, giảm trào ngược và cải thiện sức khỏe từ bên trong.

Đặc biệt, với sự trực tiếp thăm khám và theo dõi của BS.CKI. Nguyễn Thùy Ngoan – người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điều trị các bệnh lý tiêu hóa và rối loạn chức năng, quá trình điều trị luôn được điều chỉnh phù hợp theo từng giai đoạn, giúp người bệnh an tâm hơn trong hành trình phục hồi sức khỏe.

Hotline: 0964.639.134 – 0909.271.722

Fanpage:  https://www.facebook.com/phongkham.yhct.moctamy

Địa chỉ: 220 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 9, Quận 3, Hồ Chí Minh

Giờ làm việc: 8h00- 19h00 từ thứ 2 – thứ 7 (nghỉ trưa 12h_13h)

> Xem thêm: